Kino cyfrowe (ang. digital cinema, d-cinema) – użycie technologii cyfrowej w celu dystrybucji i wyświetlania filmów w kinach. Filmy mogą być dostarczane do kin z użyciem twardych dysków, pojemnych nośników optycznych lub transmitowane przez satelitę i wyświetlane za pomocą cyfrowego projektora połączonego z serwerem. W tradycyjnym kinie analogowym film jest dystrybuowany na taśmie filmowej i wyświetlany za pomocą zwykłego projektora.
Na koniec 2007 roku na świecie było zainstalowanych 6456 zestawów kina cyfrowego (z czego 4650 w USA), roczny wzrost wyniósł 115 procent.
Kino cyfrowe stosunkowo łatwo można przystosować do wyświetlania filmów w technologii trójwymiarowej (kino cyfrowe 3D).
W tym artykule symbole 2K oraz 4K oznaczają obraz o rozdzielczości poziomej odpowiednio 2048 i 4096 pikseli.
Spis treści
- 1 Technologia
- 2 Kino cyfrowe 3D
- 3 Kino cyfrowe w Polsce
- 4 Przypisy
- 5 Bibliografia
- 6 Linki zewnętrzne
//
Technologia
Organizacja Digital Cinema Initiatives (którą utworzyło w marcu 2002 roku siedem głównych studiów filmowych: The Walt Disney Company, 20th Century Fox, Metro-Goldwyn-Mayer. Dokument ten opisuje między innymi użycie sieci czy automatyczne dostarczanie klucza.
Format danych
Zgodnie ze specyfikacją DCI obraz jest kompresowany z użyciem standardu JPEG 2000 zawartego w normie ISO/IEC 15444-1 i wykorzystuje przestrzeń barw CIEXYZ. Dźwięk jest kodowany w formacie Broadcast Wave (24 bity, przepływność 48 kHz lub 96 kHz). Domyślnym zestawem znaków służącym do wyświetlania napisów jest Unicode ISO Latin-1, możliwe jest użycie różnych czcionek. Istnieje także możliwość dodania plików graficznych w formacie PNG przesłaniających oryginalny obraz całkowicie lub częściowo (kanał alfa), które można wykorzystać np. do tworzenia skomplikowanych graficznie podpisów i tytułów w obcym języku. Całość jest umieszczana w kontenerze multimedialnym zgodnym z MXF, z maksymalną wielkością strumienia danych 250 Mbit/s i kodowana szyfrem AES z kluczem o długości 128 bitów. Trzygodzinny film z maksymalnym bitrate (250Mbit/s) wraz z dźwiękiem, dodatkowymi reklamami o długości dwudziestu minut w tej samej rozdzielczości, napisami i trzema tysiącami plików PNG zajmuje 377,3 GB.
Zabezpieczenia
Jednym z zabezpieczeń pozwalającym wykryć w którym kinie i o której godzinie została nagrana nielegalna kopia jest dodanie do obrazu i dźwięku generowanego w czasie rzeczywistym “znaku szczególnego”, składającego się z 35 bitów. Zawiera on 16 bitowy sygnał czasu odświeżany co piętnaście minut (zerowany co roku) i 19 bitową informację o lokalizacji (524 000 możliwości). Znak musi się znajdować w każdym pięciominutowym segmencie filmu. Musi być niewidoczny/niesłyszalny dla widza i zdolny do przetrwania po nagraniu kamerą z niskim bitrate, konwersji cyfrowo-analogowej, zmniejszeniu rozmiaru, przycinaniu, konwersji formatu itp.
Wyświetlanie
Specyfikacja DCI dotycząca cyfrowych projektorów określa trzy standardy wyświetlania: 2K (rozmiar obrazu 2048×1080 pikseli) z prędkością 24 klatek na sekundę, 4K (4096×2160) z prędkością 24 klatek na sekundę oraz 2K z prędkością 48 klatek na sekundę. Serwer z projektorem 2K wyświetla materiał 4K po zmniejszeniu rozdzielczości. Wiodącą techniką wyświetlania obrazu stosowaną w cyfrowych projektorach jest Digital Light Processing opracowana przez Texas Instruments, która wykorzystuje chipy wyposażone w miniaturowe ruchome lustra – DMD. Trzy firmy zakupiły licencję na wykorzystywanie DLP w swoich projektorach: Christie Digital Systems, Barco i NEC. Z DLP konkuruje technologia LCoS opracowywana przez Sony i JVC.
Źródło materiału
W kinie cyfrowym mogą być wyświetlane zarówno filmy nakręcone na tradycyjnej taśmie filmowej 35 mm (które jednak wcześniej muszą zostać poddane procesowi digitalizacji, polegającemu na skanowaniu taśmy w odpowiedniej rozdzielczości 2K, 4K, 6K czy 8K), jak i nakręcone kamerami cyfrowymi. Po pojawieniu się kamer HD i później 2K niektórzy z operatorów i reżyserów zdecydowali się kręcić filmy z użyciem kamer cyfrowych, z pominięciem etapu analogowego (taśmy). W ten sposób swoje filmy zarejestrowali między innymi:
- Bryan Singer – Superman: Powrót, Mel Gibson – Apocalypto (kamera Panavision – Genesis)
- David Fincher – Zodiak, Michael Mann – Miami Vice (Thomson Grass Valley – Viper)
- George Lucas – Gwiezdne wojny: część III – Zemsta Sithów, Robert Altman – Ostatnia audycja, Robert Rodriguez – Sin City (Sony – 750/900/950 HDCAM)
Istnieją też już kamery rejestrujące obraz w rozdzielczości 4K RAW, takie jak RED One.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Kamery cyfrowe w kinematografii.
Kino cyfrowe 3D
Dwa główne systemy wyświetlania filmów 3D w kinach cyfrowych korzystające z jednego projektora to RealD Cinema i Dolby 3D Digital Cinema. W przeciwieństwie do kin IMAX w tych technologiach, dzięki triple flash.
RealD Cinema
Wykorzystuje sterowany elektronicznie polaryzator Zscreen. System ten wymaga użycia srebrnego ekranu (tylko ekran z tego materiału odbija wystarczającą ilość światła z projektora a także zachowuje jego polaryzację) oraz niedrogich pasywnych okularów polaryzacyjnych, które po projekcji widzowie mogą zabrać do domu. Pierwszym filmem wyświetlanym w tej technologii był Kurczak Mały w listopadzie 2005 roku.
Dolby 3D Digital Cinema
Technologia została opracowana przez firmę Dolby Laboratories. Pierwszy pokaz filmu wyświetlanego w Dolby 3D Digital Cinema miał miejsce 19 października 2007 roku w kinie Point Cinema w Madison w USA.
System ten nie wymaga specjalnych ekranów kinowych, może być zainstalowany wszędzie tam, gdzie znajduje się już projektor cyfrowy spełniający wymagania DCI, do którego domontowuje się kilka podzespołów. Opiera się na techologii “wavelength triplet” opracowanej przez niemiecką firmę Infitec. Filtr krążkowy wielkości płyty CD umieszczony między lampą a cyfrowym projektorem obracając się z dużą prędkością dzieli pasmo świetlne na części. Do lewego i prawego oka jest kierowane pasmo o nieco innym odcieniu. Filtr może być automatycznie opuszczany i podnoszony, co pozwala w prosty sposób przełączać się między 3D a 2D. Na czas projekcji widzowie otrzymują okulary pasywne (nie wymagające zasilania) wielokrotnego użytku. Szkła składają się z 50 warstw, koszt produkcji okularów wynosi około 40 dolarów.
Kino cyfrowe w Polsce
Pierwsze kino cyfrowe w Polsce to Nove Kino Praha w Warszawie, korzystające z projektora 2K. Zostało otwarte w dniu 14 czerwca 2007 roku.
Obecnie w kraju działa kilkadziesiąt kin cyfrowych (lecz najczęściej tylko jedna z kilku sal w kinie jest wyposażona w technologie cyfrowe). Przykładowo “Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki” który miał polską premierę 22 maja 2008 roku prócz kopii analogowych był dystrybuowany również na 15 kopiach cyfrowych, które trafiły do kin w Warszawie (3), Łodzi (2), Rzeszowie (2), Bielsko Białej, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Krośnie, Olsztynie, Szczecinie i Wrocławiu.
Prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich Jacek Bromski poinformował, że jesienią 2008 roku rozpocznie się realizacja Narodowego Programu Cyfryzacji Kin. Ma on na celu wyposażenie około 300 małych kin w Polsce w technologię cyfrową.
3D
W Polsce we wrześniu 2008 znajdowało się 25 sal kinowych wyposażonych dodatkowo w technologię Dolby 3D Digital Cinema, w tym 12 w sieci Multikino.
Przypisy
- ↑ Digital cinema poised on the cusp (en). .
- ↑ MM. ”Coraz więcej kin cyfrowych”, stopklatka.pl, 13 listopada 2007.
- ↑ Studio Metro-Goldwyn-Mayer wycofało się z DCI w maju 2005, przed ukończeniem specyfikacji.
- ↑ Specyfikacja kina cyfrowego v1.2 (en).
- ↑ NATO Digital Cinema Requirements v2.0 (en).
- ↑ Digital Cinema System Specification version 1.2
- ↑ Digital Cinema System Specification version 1.2
- ↑ RED Cameras (en). .
- ↑ DALSA Origin®: Image Quality is Everything (en). .
- ↑ EPIC Overview (en). .
- ↑ SCARLET Overview (en). .
- ↑ trzykrotne naświetlanie każdej klatki (3 x 48 fps lub 144 fps) dzięki czemu odstęp między błyskiem a wygaszeniem jest mniejszy i nie powoduje zmęczenia
- ↑ Choise in 3-D (en). .
- ↑ http://www.reald.com/
- ↑ “RealD, Global Leader in 3D Cinema, Passes 1,000 Screen Milestone for Beowulf Release; “Game-Changing” RealD 3D Platform Now at 1,110 Screens Worldwide”, dcinematoday.com .
- ↑ “Madison, WI: Point Cinema to be Marcus’ First 3D Digital Cinema Installation”, bigscreen.com (en).
- ↑ “Dni otwarte kina cyfrowego Dolby 3D Digital”, filmweb.pl.
- ↑ “Dolby 3D Digital Cinema Expands Global Presence in Europe, Asia, and the Americas”, dcinematoday.com (en).
- ↑ “15 cyfrowych kopii ‘Indiany Jonesa’”, filmweb.pl.
- ↑ MM. ”Jesienią ruszy narodowy program cyfryzacji polskich kin”, stopklatka.pl.
- ↑ Dolby Digital Cinema Locations (en). .
Bibliografia
- (en) DCI Digital Cinema System Specification version 1.2
- (en) Matt Cowan RealD 3D Theatrical System
- (en) Jim Slater The Dolby solution to Digital 3D
Linki zewnętrzne
- (en) Newsy dotyczące kina cyfrowego
- (en) European Digital Cinema Forum
- (en) FAQ na temat cyfrowego kina
Comments